'Levensbeschouwing is geen vak, het is verweven in de dag'
Gretha Duinkerken staat al 25 jaar voor de klas, waarvan de laatste 17 jaar op de protestants-christelijke Rembrandtschool in Delft. Met een warm hart voor levensbeschouwing en een flinke dosis ervaring weet ze als geen ander hoe je met het vak verdieping brengt in een klas vol verschillende achtergronden. Ze deelt haar kijk op het lesgeven, op de identiteit van de school en waarom verhalen zo’n krachtig leermiddel zijn.
Een mini-maatschappij
'Het mooie van onze school vind ik dat we een mini-maatschappij zijn, er is niet één specifieke cultuur die is oververtegenwoordigd', begint Gretha te vertellen. Haar huidige klas is daar een mooie afspiegeling van: 19 leerlingen met een bonte mix aan achtergronden. 'Turks, Afrikaans, Marokkaans, Chinees, Pools, Oekraïens, Nederlands, maar ook kinderen van expats.' En hoewel de Rembrandtschool een protestants-christelijke school is, is er ruimte voor iedereen. 'We hebben een identiteit, ja, maar we zijn een open school. Iedereen mag zijn wie hij of zij is.' Toch blijft de basis vanuit het geloof belangrijk, voor zowel leerlingen als leerkrachten: 'De waarden die we uit de Bijbel halen, daar moet je als leerkracht wel iets mee kunnen. Zo vieren we in ieder geval kerst en Pasen vanuit onze protestants-christelijke identiteit. Maar het is allang geen vereiste meer dat je zelf christelijk bent.'
Zelf staat ze het liefst voor de bovenbouw: 'De kinderen zijn op die leeftijd een stuk wereldwijzer waardoor je meer diepgang kunt opzoeken met elkaar. Ze gaan graag de discussie aan en willen ergens iets van vinden. En daarbij is het palet van vakken veel groter dan in de onderbouw: we doen meer dan lezen, rekenen en taal.'
Trefwoord als bronnenboekje
De lesmethode Trefwoord speelt al sinds het begin dat ze lesgeeft op de Rembrandtschool een grote rol voor Gretha. 'Ik gebruik het niet per se methodisch of aan het begin van de dag, maar combineer het vaak met een taalles, begrijpend lezen of wereldoriëntatie. Ik gebruik het als bronnenboekje met mooie ideeën waar ik iets mee kan.'
Creativiteit is daarbij de sleutel. Zo verbindt ze thema’s als muziek aan invalshoeken vanuit sociaal-emotioneel leren. 'Dan luisteren we bijvoorbeeld naar een stuk uit The Lion King en bespreek ik met de kinderen: hoe voel je je hierbij? En wat als we een ander muziekje hadden gekozen? Zo komen we op emoties, ervaringen, en maak ik de link naar een bijbels personage, een actueel thema of een feestdag zoals Keti Koti. Vanuit daar maken we verbinding met elkaar. Ik probeer heel divers te zijn zodat er voor iedereen herkenbare dingen zijn in wat we bespreken. Er is ruimte voor ieder z’n ervaring.'
Ik probeer heel divers te zijn in mijn lessen zodat er voor iedereen herkenbare dingen in zitten.
Samen leren, samen groeien
Omdat haar collega’s niet allemaal in dezelfde mate dezelfde geloofsovertuiging hebben, probeert Gretha ze te inspireren om op een creatieve manier met Trefwoord te werken. 'Collega’s komen soms bij me voor tips hoe iets aan te pakken met een les. We zijn heel open naar elkaar en we kunnen altijd bij de ander terecht. Net zoals het in de klas gaat, gaat het bij ons in het team ook zo. Want je kunt wel op de verschillen van een ieder focussen, maar je kunt ook de rijkdom daarvan meenemen. Er is geen goed of fout.'
Ook van leerlingen krijgt ze die openheid terug. Gretha vertelt over een islamitisch meisje dat in haar schriftje schreef: ‘Het mooiste wat ik dit jaar meemaakte was dat de juf het kerstverhaal vertelde.’ 'Dat ontroerde me. En dan denk ik: wat mooi dat je het onthouden hebt, en dat je er blijkbaar iets bij hebt gevoeld. Ook al vieren ze thuis geen kerst, ze heeft door het vertellen van het verhaal een nieuwe betekenis van kerst erbij gekregen.'
Verwondering als sleutel
De grootste uitdaging van levensbeschouwing is volgens Gretha om met zoveel verschillende achtergronden die ruimte te creëren voor openheid en verwondering. 'Ik probeer kinderen een niet-oordelende houding aan te leren, en niet iets vreemd te vinden alleen omdat je het niet kent. Het gaat erom dat je open bent naar elkaar toe, en daarmee openstaat voor een andere beleving, zodat je kunt leren wat belangrijk is voor een ander. Want wat voor mij normaal is, is niet per se normaal voor een ander. Dus je moet continu op zoek gaan naar dat wat overeenkomstig is voor leerlingen. En dat kun je alleen maar helder krijgen door met elkaar in gesprek te gaan. Door naar verhalen te luisteren, kunnen kinderen zich verwonderen over dingen, er iets uit meenemen of juist iets parkeren en er niks mee doen. Door in gesprek te gaan, ontdekken kinderen wat ze met elkaar delen.'
Wat ze zo fijn vindt aan Trefwoord? 'Er zit ook een stuk sociaal-emotioneel leren en burgerschap in. Daardoor kunnen kinderen zich breed en veelzijdig ontwikkelen, dat vind ik mooi. Wat je daaruit meeneemt is aan jezelf.'
Het gaat erom dat je openstaat voor een andere beleving, zodat je kunt leren wat belangrijk is voor een ander.
Levensbeschouwing gebeurt tussendoor
Haar advies aan leerkrachten die twijfelen over levensbeschouwelijk onderwijs is duidelijk: 'Luister naar elkaar en sta open voor elkaar. Dat geldt niet alleen van leerkracht tot leerkracht, maar ook van leerkracht tot leerling. Probeer niet alleen door je eigen bril te kijken, maar breed te kijken en te luisteren. Ook ik kan me nog steeds verwonderen over iets wat kinderen zeggen en me daardoor laten verrassen en denken: zo had ik er nog niet over nagedacht. Het is daarbij belangrijk om de tijd te nemen voor levensbeschouwelijke lessen, het gebeurt niet altijd tijdens dat ene kwartiertje. Het zit juist in de kleine momenten tussendoor.'
Levensbeschouwing is voor haar dan ook geen los vak: 'Ik zie het niet als een vastomlijnd vak dat op een vast tijdstip wordt gegeven: het gebeurt wanneer het zich voordoet. Soms lees je samen een boek of vertel je een verhaal waarin je herkenbare dingen tegenkomt. Je hoeft er dan maar even bij stil te staan en te zeggen "weet je nog, daar hadden we het eerder over". Zo maak je op een kleine manier de koppeling. We leven met elkaar en leren met elkaar, dat gaat met vallen en opstaan. Met levensbeschouwing krijg je de handvaten om te leren hoe je dat doet, waarbij verhalen een heel mooi middel zijn.'
Vraag een gratis proefnummer van Trefwoord aan!
Nieuwsgierig geworden naar het lesmateriaal van Trefwoord? Vraag dan gratis en vrijblijvend een proefnummer aan. Zo kun je zelf ontdekken wat de lesmethode te bieden heeft en hoe je het materiaal kunt gebruiken om te integreren met het lesprogramma op jouw school.
