Leren door dingen te doen in de praktijk geeft vaak meer resultaat dan door alleen maar te lezen of lessen te volgen. De uitgave Leraren en… competenties is precies met dat doel geschreven voor leraren en schoolteams in het basisonderwijs.
Vanuit kennis over zichzelf kan een leraar zien op welke terreinen hij of zij meer zou willen leren door te doen. Een beetje theorie is natuurlijk altijd nodig, maar het uitgangspunt van deze uitgave blijft toch dat je aan de slag moet in de praktijk. Om het vak echt goed onder de knie te krijgen.
Voor wie is de uitgave bedoeld?
Wij beseffen dat leraren al een stevige basis hebben door opleiding en ervaring, maar dat zij ook voortdurend in ontwikkeling zijn en blijven. Dit is een handboek dat het leerproces van de leraar kan ondersteunen. Auteurs met een uitgebreide praktijkervaring in het onderwijs geven de nodige steun in de rug. Dit pakket is geschikt voor het leren in een team of individueel, zelfstandig of onder begeleiding van directeur, collega of begeleidingsdienst. Eigen tijd en tempo kunnen worden bepaald in het werken aan de uitbreiding van de vakbekwaamheid.
De uitgave is geschikt voor het hele primair onderwijs:
- de leraar die zelf aan de slag wil met competenties;
- de directeur of schoolleider die een stevige ondersteuning wil hebben bij persoonlijke ontwikkeling van het personeel;
- voor schoolteams om gezamenlijk aan de slag te gaan met competenties.
Drie aandachtsgebieden: kinderen, ouders en collega’s
In Leraren en… competenties lees je over díe situaties die het meest in de praktijk van elke dag voorkomen. Situaties uit het leven van een leraar gegrepen, vaak op basis van eigen ervaring van de auteurs.
De basis voor een goed leraarschap is een goed contact met de leerlingen, collega’s en ouders. Daarbij staat de relatie met de leerlingen op de eerste plaats. Een kind kan alleen maar leren en zich ontwikkelen in een veilige omgeving waar het zich thuis voelt. Vandaar dat in dit boek de interpersoonlijke en pedagogische competenties van de leraar veel aandacht krijgen. Hoe laat je een kind zich thuis voelen op school? Hoe creëer je een veilig en goed klimaat in je groep?
Een belangrijk aspect van je werk is het contact met je collega’s. Een goede samenwerking binnen het team werkt stimulerend en ondersteunend. Zo gaat de kwaliteit van je werk omhoog en het plezier dat je erin hebt. Bij de omgang met collega’s besteden we aandacht aan kernkwaliteiten. Waarom kun je prettig samenwerken met een bepaalde collega? Welke collega roept irritatie op? Dat zijn vragen die aan bod komen bij kernkwaliteiten. Ook de persoonlijke vaardigheden communiceren, feedback geven, kritiek hanteren en assertief zijn, zijn onmisbaar bij het contact maken en onderhouden met je collega’s.
Steeds belangrijker wordt het contact met ouders. Ouders hebben een belangrijke stem in de school, gedragen zich steeds mondiger en assertiever, stellen hogere eisen dan vroeger. Soms stellen ze zich op als een klant of consument. Hoe ga je daar mee om? Bij de omgang met ouders wordt aandacht besteed aan zelfkennis, komen verschillende gespreksstijlen aan de orde, maar ook de tien-minutengesprekken en kun je oefeningen doen om het contact met ouders te verbeteren. Ook hierbij kun je de vaardigheden communiceren, kritiek hanteren en assertief zijn, inzetten.
Je hebt natuurlijk ook contact met jezelf. Dat lijkt een rare uitspraak, maar je praat dan over de vaardigheid reflecteren. Met deze vaardigheid kun je het contact met kinderen, ouders en collega’s onder de loep nemen. Daardoor ben je in staat om je eigen kwaliteit te verbeteren.
De opbouw van de uitgave
De uitgave bestaat uit twee delen.
Deel I gaat in op de theorie en de achtergronden van de verschillende competenties en de onderliggende vaardigheden. Deze achtergronden worden afgewisseld met praktische oefeningen, zodat je indien gewenst meteen aan de slag kunt en de leerstof in de praktijk kunt gebruiken en ervaren.
In deel II zijn praktijkvoorbeelden en oefeningen opgenomen om specifieke vaardigheden en competenties bij jezelf te ontwikkelen, uitgaande van de drie contexten: omgaan met kinderen, omgaan met collega’s en omgaan met ouders.
Dit handboek is bedoeld als een praktisch doeboek met theorie en achtergrond direct gekoppeld aan oefeningen voor de praktijk. Als je de oefeningen uitvoert, kun je zelf nieuwe ervaringen opdoen. De opgedane ervaringen kun je verdiepen door te evalueren, te reflecteren en te koppelen aan de theorie en achtergronden. Bij elk onderdeel uit deel II staan daarom ook de nodige verwijzingen naar de theorie en achtergrond of een praktische oefening uit het eerste deel.